Сашко Насев. Чија си ЛИЦА: АЦО ШПРТ РИНГО ШАТКА КИРО СТАП РИСТО МЕНКА НИНА ВЕРЧЕ ЧКЕМБАР ФАБИЈАН ИНСПЕКТОР Свирачи во групата, граѓани и граѓанки, сватови, лица со златен заб, инвалиди и секакви што личат на оние од големиот град ПРВ ДЕЛ СЦЕНА 1 (Ацо Шпрт свири на гитара. До него седи Нина. Го свири познатиот шлагер „Чија си“, што го исполнува Славе Димитров. По извесно време станува. Приоѓа до живата ограда, зема ножички и почнува да ја кастри. Целиот амбиент е улица од периферијата на Скопје. Се случува во доцна пролет) АЦО ШПРТ: „Има еден дом сред жолти лисја, скриен е тој... (пее) на-на-на-на... и чија си, кој ти гали долги коси...“ НИНА: Чао! (Си оди) АЦО ШПРТ: Аривердерчи! (Пали цигара, продолжува да пее..) (Влегуваат Ринго Шатка и Киро Стап) РИНГО ШАТКА: Ало, кој си ти? АЦО ШПРТ: Сандокан и Маријана. РИНГО ШАТКА: А у приватен живот? АЦО ШПРТ: Ацо Станкоски од Прилеп... КИРО СТАП: Дојден си у гости? АЦО ШПРТ: Тука живеам. РИНГО ШАТКА: Од кога, не сум те видел до сега. АЦО ШПРТ: Има едно две недели и три-четири дена плус! КИРО СТАП: Се насели за вечно да останеш или ќе се иселиш? АЦО ШПРТ: За до смрт! РИНГО ШАТКА: Нов у маало. КИРО СТАП: Колку си висок? АЦО ШПРТ: Сто осумдес'два. РИНГО ШАТКА: Значи шпрт. АЦО ШПРТ: (Ги собира исечените гранчиња) КИРО СТАП: Ако остануеш у маало требе да се запознаеш со куќниот ред. АЦО ШПРТ: Што ќе ми е? РИНГО ШАТКА: Да знаеш како е по бон-тон у нашиве краишта. АЦО ШПРТ: Јас сум дете од фина фамилија! КИРО СТАП: Сакаш цигара? (му удира шамар) АЦО ШПРТ: Сега ја фрлив, ќе се отрујам. РИНГО ШАТКА: Стап не се одбива! АЦО ШПРТ: Човекот ми даваше цигара, не стап! РИНГО ШАТКА: Овој господин е фин човек, се вика Киро Стап, најбољи покераш у Ѓорче и поблиска околина, фрла и барбут кога е расположен. АЦО ШПРТ: Извини Стап, не знаев дека си стап! КИРО СТАП: Нема проблем, синко, прв пат простуем, втор пат кинам уше! (Си оди) РИНГО ШАТКА: Шпрт, јас сум Ринго. АЦО ШПРТ: Знам, Шатка. РИНГО ШАТКА: Еј, Прилеп, за тебе сум Ринго Лепи, Шатка само за фини деца. АЦО ШПРТ: Добро, Шатка... (Пауза) РИНГО ШАТКА: Кај учиш? АЦО ШПРТ: У Ѓорче гимназија, а ти? РИНГО ШАТКА: У Ѓорче билијард... понекогаш у ГУЦ-геодезија. АЦО ШПРТ: Јас мислев си завршил средно! Личиш постар. РИНГО ШАТКА: Камен у лице, бебе у срце, Крали Марко у муда. Сум паднал два-три пати. Данок на наше маало. (Пауза) РИНГО ШАТКА: Што работи татко ти? АЦО ШПРТ: Заставник прве класе! А твојте? РИНГО ШАТКА: Стариот ми е диригент (пауза) у Идризово, а мајка ми прва балерина (пауза) у Бутел. АЦО ШПРТ: Извини... РИНГО ШАТКА: Нема гајле, за пријатели секогаш сум отворен. АЦО ШПРТ: Имаш женска? РИНГО ШАТКА: Имам женски! АЦО ШПРТ: Мене ми се свиѓа Нина, сестра му на Чкембарот! РИНГО ШАТКА: Добра риба, ама таксана! АЦО ШПРТ: Кому? РИНГО ШАТКА: На Стапот... АЦО ШПРТ: Тој е многу постар, човече... РИНГО ШАТКА: Нема проблем што е постар, шампион за билјарда и жени! АЦО ШПРТ: Тој е шампион за сè, изгледа! (Пауза) РИНГО ШАТКА: Пиеш? АЦО ШПРТ: Млеко. РИНГО ШАТКА: ... со какао... АЦО ШПРТ: ... и стрижам жива ограда! (Пауза) РИНГО ШАТКА: Лесно ти е тебе! АЦО ШПРТ: (Ја крева вреќата полна со исечени гранчиња) Најлесно на светот! (Пауза) РИНГО ШАТКА: Гледам свириш на гитара... АЦО ШПРТ: Свирам... РИНГО ШАТКА: Кај си учел, у Прилеп? АЦО ШПРТ: Ваму-таму, највеќе сам, градот не е важен... РИНГО ШАТКА: Си свирел у група? АЦО ШПРТ: Јас сум соло, човече, соло цел живот! РИНГО ШАТКА: Ако сакаш, можеш да до'еш у наша група! АЦО ШПРТ: Ти имаш бенд? РИНГО ШАТКА: ВИС „Чкембари“, најбољи састав у средна Европа... АЦО ШПРТ: Средна Европа не е доволна за мојте желби, сакам да сум најбољи у свет... РИНГО ШАТКА: И јас! Моја крвна група!... Дој' вечер на проба! АЦО ШПРТ: Каде? РИНГО ШАТКА: У месна заедница, свириме до сабајле... АЦО ШПРТ: Океј... друже! РИНГО ШАТКА: Океј... најбољи у свет! (Заминуваат од сцена, пријателството за „најбољи у свет“ е родено) СЦЕНА 2 (Истиот амбиент. Ацо Шпрт го учи Ринго Шатка да свири на гитара; ја свири „Чија си“) АЦО ШПРТ: Не бидува од тебе гитарист. Боље земи учи на клавир... РИНГО ШАТКА: Добро пеам! (Влегува Чкембарот) ЧКЕМБАР: (Пелтечи) Уууу... ммм... ррр... е! РИНГО ШАТКА: Кој умрел бе, Чкембар! ЧКЕМБАР: (Пелтечи) Ууу... ммм... ррр... е... Тттт... АЦО ШПРТ: Умрел, де, умрел, само кој? ЧКЕМБАР: (Пелтечи) Уууу... ммм... ррр... е Ттт..ито! АЦО ШПРТ: (Ја фрла гитарата) РИНГО ШАТКА: Кога бе, Чкембар? ЧКЕМБАР: (Пелтечи) Уууу трррри и пет, пппопладне! РИНГО ШАТКА: Како, бе, да умре, јас мислев вечно ќе живее?! ЧКЕМБАР: Пппо ддолго иии ттт... еее... шшшшш... ко боледување иии без една нога! АЦО ШПРТ: Наебавме! РИНГО ШАТКА: Де, де, човекот и онака беше у кома, јас мислев вечно ќе го одржуваат у живот, како Ленин! ЧКЕМБАР: (Пелтечи): Ленин е препариран бе, будало! РИНГО ШАТКА: Исти ѓавол... ЧКЕМБАР: (Пелтечи) Мммајка ми се удави у солзи, татко ми ќе го фати срце, вика ќе нè нападнат Русите. АЦО ШПРТ: Русите ќе нè нападнат, ама ако избие трета светска војна? РИНГО ШАТКА: Зашто да избие?... АЦО ШПРТ: Тито беше главен борец за мир у светот. Сега кога го нема меѓу нас, сешто може да се случи. РИНГО ШАТКА: Да ти какам умот, ја знаеш онаа: Тито ќе живее во нас, и по Тито - Тито, братските народи на СФРЈ нема да дозволат трета светска војна. У случај на трагедија од овој вид појаки сме и од Руси и од Американци заедно. Тито рекол: живејте како сто години да ќе биде мир, ама спремајте се како утре да ќе започне војна! ЧКЕМБАР: (Пелтечи) Кккој ќе биде сега претседател? АЦО ШПРТ: Некој од Македонија е на ред. РИНГО ШАТКА: Киро Стапот, најбољи Македонец у Југославија... АЦО ШПРТ: Обавезно, тебе ќе те стават министер за билијард. ЧКЕМБАР: (Пелтечи) Сссстариот вика другарот Лазо. РИНГО ШАТКА: Многу знае татко ти, шофер у Градски... (Се слушаат звуци од авион кога надлетува) ЧКЕМБАР: (Пелтечи) Ееее... ввее ги! АЦО ШПРТ: Наши ли се, Руси ли се, Американци ли се? РИНГО ШАТКА: Ваши се, да ви какам мозокот, прскаат од комарци! СЦЕНА 3 (Ристо стои, плаче. Менка седи, плаче. Ацо Шпрт, не плаче. Се слушаат звуците на југословенската химна) РИСТО: Ваков човек се раѓа еднаш во историјата! Тешко да се родил некој подобар пред него. МЕНКА: Цел свет го жали, се сеќаваш кога беше во Кина, каков дочек, нема, нема друг да го замени, ова другово сè е ситно. РИСТО: Каква замена? Какви бакрачи, мори чумо, еден беше Маршалот! АЦО ШПРТ: По весниците пишуело дека сега ќе имаме осум претседатели! РИСТО: Што знаат весниците; сега ќе имаме години на криза, а не осум претседатели. Осумдесет да ги стават пропаѓа државава. АЦО ШПРТ: Нормално дека пропаѓа, кога се задужуела у странство. Има да пропадне и ич око да не ѝ трепне. Боље тоа него јас да ѝ ги враќам долговите. РИСТО: Го закопаа, нека почива во мир... (Пауза) МЕНКА: Ај да ручаме, се олади гравчево... АЦО ШПРТ: Ајде! РИСТО: Каков ручек, мори чумо, кај можам да јадам денес - дај едно пиво! (Пауза) АЦО ШПРТ: Аман, живот тече даље! Рики, не се секирај, ти за две години идеш у пензија. Седни ајде, вакво гравче не си јадел ни у касарна. СЦЕНА 4 (Неколку дена подоцна. Играат карти, меѓу грмушките близу реката, Киро Стап, Фабијан, Чкембарот и Ринго Шатка. Ацо Шпрт ги гледа. Киро Стап е нервозен - губи) КИРО СТАП: Шатка, да ти серам раката, да даде Господ жива да ти се исуши. ЧКЕМБАР: (Пелтечи - Чкембарот пелтечи низ целата пиеса) Ринго, ти си! РИСТО ШАТКА: Две за мене! КИРО СТАП: 'Бати картата - се откажуем! ФАБИЈАН: Десет и сва права... ЧКЕМБАР: Добар си... РИНГО ШАТКА: Ајде бе, балетан, имаш! ФАБИЈАН: Три дами! РИНГО ШАТКА: Бољи си... да ти какам раката! (Пауза. Фабијан си ги собира парите) ФАБИЈАН: (Кон Ацо Шпрт) Дете, ајде купи ми две „дрини“ сараевски. АЦО ШПРТ: Зошто јас? КИРО СТАП: Затоа што си од Прилеп, најбоље се разбираш од тутун. АЦО ШПРТ: И ти си шампион за покер, па не ти оди! КИРО СТАП: (Го фаќа за гуша) Слушај бе, Шпрт, ако одиш по цигари оди и крши глава, ако сакаш да гледаш не може - малер си ми! Бирај! АЦО ШПРТ: Ќе ми ја скинеш маицава! КИРО СТАП: И уше ќе ти одгризам ако треба. РИНГО ШАТКА: Шпрт, иди купи цигари! ФАБИЈАН: И ќибрит! (Пауза) ЧКЕМБАР: Ќе одам да се измочам. (Станува и оди до најблиските грмушки. Во соседните грмушки Ристо и девојка) РИСТО: Дај, мори чумо! ДЕВОЈКАТА: Не може! РИСТО: Дај, мори, само главчето! ДЕВОЈКА: Не може. РИСТО: Дај, мори, само главчето преку гаќи! ДЕВОЈКАТА: Разведи се прво, па ќе ти дадам. РИСТО: Аман, мори чумо, само преку гаќи. ДЕВОЈКАТА: Ич! РИСТО: И татко ти да го молев вака, ќе попуштеше... ЧКЕМБАР: (Фрла со камен) Ууууу, ебач, уууу! (Ристо и девојката бегаат. Ристо со симнати панталони) КИРО СТАП: Што правеше бе, чкембар, да не го труеше Вардар! ЧКЕМБАР: Ристо со женска, не му даде! РИНГО ШАТКА: Пак ли - истата од прошлата недела? ЧКЕМБАР: Нова, поружна. (Пауза, се враќа Ацо Шпрт) ФАБИЈАН: Благодарам... Дете, каде е татко ти?! КИРО СТАП: Чкембар, ти делиш. АЦО ШПРТ: У Криволак на вежба! ФАБИЈАН: Да, да, многу вежба, тежок е офицерскиот занает! АЦО ШПРТ: Занат си е занат. КИРО СТАП: Кента флеш, да ве какам комарџиите (се смее, се души од смеење) ФАБИЈАН: Ми оди картава ко' на Ристо жените! (презрив поглед кон Шпрт) АЦО ШПРТ: Не го мешај татко ми! КИРО СТАП: Иди прошетај низ грмушките, може ќе му ги најдеш гаќите, па ќе му ги однесеш кога ќе си одиш дома! ФАБИЈАН: Мене, пак, Ристо отпрвин ми личеше на педер! (Сите се смеат) АЦО ШПРТ: Што рече бе, педериште балетанско?! ФАБИЈАН: Мајстор свог заната је твој тата! (Шпрт, изнервиран и испровоциран, почнува да го тепа старецот; никој не се помрднува од место) СЦЕНА 5 (Ацо Шпрт го учи Ринго Шатка да свири гитара. Амбиентот од почеток. Ја свири „Чија си“. Свири, Ринго пее) ВЕРЧЕ: Е Шатка, Шатка, пееш боље од Френк Синатра! РИНГО ШАТКА: Татко ми е диригент, јас сум учено дете, само ноти читам насабајле. Наместо доручек ја пеам „Аида“ - Павароти, па јас! АЦО ШПРТ: Верче, кај е другарка ти, ко' у земја да пропадна? ВЕРЧЕ: Што ќе ти е, да не ти се свиѓа? АЦО ШПРТ: Не толку, добра е на карактер! ВЕРЧЕ: Исто како тебе! АЦО ШПРТ: Јас сум поубав! ВЕРЧЕ: Ти и Ринго сте смрт у маало! Сè што оди од вас се крие. Дон Жуан и Казанова! РИНГО ШАТКА: Јас сум фино дете, не се дружам со овие од маало. Знаеш што рекла народната мудрост: Кај што го вадиш лебот не вади го... ВЕРЧЕ: Курот!? РИНГО ШАТКА: Не, саатот! (Вади часовник, погледнува) Шпрт, морам да одам - матурска е матурска, ќе се видиме вечер на проба. ВЕРЧЕ: Ај' земи ме со тебе... РИНГО ШАТКА: Со продавачки у трафика не мењам ваздух, камоли позиција у кревет! Чао! (Влегува Чкембарот) ВЕРЧЕ: Чкембе, дома е сестра ти? ЧКЕМБАР: Да, иди, теши ја... (Верче излегува) АЦО ШПРТ: Што ѝ е на Нина? ЧКЕМБАР: Не ја пушта стариот у Грчка. Сакаше да купи нешто за матурска. АЦО ШПРТ: Ај' доведи ја вечер на проба, да ја развеселам малце... ЧКЕМБАР: У седум и пол кај Месна заедница. СЦЕНА 6 (Просторија на Месната заедница. Неколку инструменти. Гитари со магнети. Ацо Шпрт свири гитара, Чкембарот тапани, Ринго Шатка пее. Има уште два-тројца музичари. Многу народ, проба групата „Чкембари“, меѓу публиката е Нина, а тука е и Киро Стапот. Групата ја свири „Чија си“) КИРО СТАПОТ: Нино, оти не излагаш у град? НИНА: Излагам секој втор ден. КИРО СТАП: Не сум те видел... НИНА: Не идам на билјард. КИРО СТАП: Не идам ни јас. НИНА: Јас идам у театар! КИРО СТАП: Ја' у кино! НИНА: Театарот е поголема уметност од филмот! КИРО СТАП: Билјардот и покерот се најголеми уметност у свет! НИНА: Како да не! КИРО СТАП: Шега! (Пауза) РИНГО СТАР: А сеа, драги наши, само за заљубљене - од ВИС „Чкембари“ - „Чија си“. ГЛАС ОД ТОЛПАТА: Ај' нешто на англиски. АЦО ШПРТ: Јас зборуем само на македонски. (Општа смеа) КИРО СТАП: (Кон Нина) Излези со мене. НИНА: Јас излагам само со фини деца. КИРО СТАП: Излези да видиш што е господин џентлмен! НИНА: Ако не кажуеш никому! КИРО СТАП: Зборлест сум ко' мајка му на Шатка! ЧКЕМБАР: (Скокнува одненадеж) Гори, гори... АЦО ШПРТ: Што гори бе, Чкембар? ЧКЕМБАР: Бараката на Фабијан! АЦО ШПРТ: Одиме, сите во одбрана и заштита, СВОЗ! (Сите истрчуваат, остануваат Нина и Киро Стап) НИНА: Што не идеш да гасиш пожар! КИРО СТАП: Да не си ги повредам прстите, тие ми го вадат лебот. НИНА: Нели!? КИРО СТАП: Може да те пољубам? НИНА: Можда може, ако сакам. КИРО СТАП: Сакај! НИНА: Може. КИРО СТАП: Каде? НИНА: Каде сакаш?! КИРО СТАП: У уста!! (Ја грабнува и почнува да ја љуби. Отпрвин Нина се брани. По два-три мига станува сериозно. Стапот не застанува. Нина се брани, Стапот ја зграпчува. Почнува силување. Нина вреснува. Стапот ја ошамарува. Ја силува. Свршува. Нина плаче. Стапот се чешла, поаѓа. На вратата се судира со Чкембарот, брат ѝ) КИРО СТАП: Чкембе, сестра ти од денес не е само матурант у гимназија, таа матурира и у живот (се смее)! ЧКЕМБАР: (Преплашен) Стани, мори курво! (ја тепа) СЦЕНА 7 (Ристо руча. Пие пиво, ждрига, прди. Домашна комоција. Го зема свидетелството на Ацо Шпрт. Се смее) РИСТО: Синче, ти многу бистар си бил, си се метнал на мајка ти! МЕНКА: И на татко му! (Пауза) РИСТО: Сè тројки, само една двојка, бравос! АЦО ШПРТ: Онака! МЕНКА: Јас имав и четворки! РИСТО: У основно! МЕНКА: И во средно, до трета година... РИСТО: После се омажи, 'бати чумата... (пауза)... Аце, на некој динар, да се частиш! МЕНКА: Дај му повеќе, има девојка! РИСТО: Ајде! АЦО ШПРТ: Онака! МЕНКА: Нина, на шоферот у Градски... РИСТО: Добро е! Официрските деца треба да се мешаат со работничката класа. АЦО ШПРТ: Онака! РИСТО: Што онака, праи малце овака (врши движење како во сексуален чин) (Пауза) АЦО ШПРТ: Ќе одам на одмор летово, пред војска. РИСТО: У Купари! МЕНКА: Ќе оди за Лондон! РИСТО: Што? АЦО ШПРТ: Онака! РИСТО: Што онака бе, суртук! АЦО ШПРТ: Онака, ќе одам за Лондон! МЕНКА: Ќе оди онака за Лондон да бере јагоди! РИСТО: Ќе оди онака за Лондон да бере јагоди, 'бати чумата, има да оди у Гевгелија кај баба му да бере патлиџани ако му дошло до берење! МЕНКА: За бас! РИСТО: За што? АЦО ШПРТ: Онака, ќе берам јагоди за бас! РИСТО: Каков бас, бас да те убие?! МЕНКА: Прави група, за бас-гитара! РИСТО: Каква група?!... АЦО ШПРТ: Онака, као Панкрти, Секс Пистолс... РИСТО: Каков пистолс бе, суртук?! Јас сум официр на ЈНА, не сум пистолс за секс.. МЕНКА: Млаѓи официр, заставник прве класе! (Пауза) АЦО ШПРТ: Рики, не се разбираш ти у рокенрол... РИСТО: Се разбирам ја у пиштоли, секс и зеленчук! Ако сакаш нешто да береш, правец Гевгелија, а секс у Лондону, невер сеј - невер аген! АЦО ШПРТ: Одам за Лондон... (Влегува Чкембарот) АЦО ШПРТ: Што има сега бе, Чкембар? ЧКЕМБАР: Дојдов да те молам да ја земеш Нина со тебе на матурска! АЦО ШПРТ: Ја молам две недели, нејќе! ЧКЕМбАР: Сега сака! АЦО ШПРТ: Од кога сака! ЧКЕМБАР: Од пред пола саат! АЦО ШПРТ: Како така! ЧКЕМбАР: Ѝ врзав две-три.. АЦО ШПРТ: Ако било заради мене, не си требал! ЧКЕМбАР: Само заради тебе! Здраво! РИСТО: И Чкембето да не го водиш со тебе?... МЕНКА: Не, Шатката... РИСТО: Каква шатка? МЕНКА: Ринго! РИСТО: Ринго? АЦО ШПРТ: Ринго Шатка, другар ми... РИСТО: И ти и Шатката, сосе сексуалните пиштоли, у Гевгелија, 'баве беља!... АЦО ШПРТ: Пунолетен сум, Рики, од денес пра'ам ш'о сакам, патлиџани не ми се у крв! МЕНКА: Има право! РИСТО: Ја' командуем у оваа куќа! АЦО ШПРТ: (Истрчува) Кршете глава, и двајцата!.. СЦЕНА 8 (Амбиентот од почетокот. Ацо Шпрт дотеран со цвеќе во рацете. Доаѓа Нина со фластер на десното око) НИНА: На што личам? АЦО ШПРТ: На вампир! НИНА: Ако нејќеш да дојдам со тебе, не доаѓам! АЦО ШПРТ: Јас ги сакам вампирите! НИНА: Толку сум грозна? АЦО ШПРТ: Повеќе, ама добра си по карактер! НИНА: Фала, Аце... АЦО ШПРТ: (Ѝ го подава цвеќето, ја бакнува во уста) (Сцената личи на оние од мелодрамските филови, се слуша песната „Како Вардар ќе до течам, на раце ќе те однесам, како Шара ќе израсне љубовта наша голема“) СЦЕНА 9 (Градина со јагоди близу Лондон. Ацо Шпрт и Ринго Шатка, со корпи во едната рака, влажни шамивчиња преку глава и воспалени мускули, на потколениците берат јагоди. Околу нив има млади луѓе од сите возможни човекови раси: белци, црнци, жолти, мулати и слични) АЦО ШПРТ: Тежок е капитализмов, Шатка! Може да заработам за бас-гитара, ама експлоатацијава ќе ја паметам цел живот. РИНГО ШАТКА: Нема боље откај нас! АЦО ШПРТ: Ние имаме најбољи систем, ама луѓето не чинат!... 'Бати мислата! Кај нас, Шатка, ти е полошо него у пекол. Можеш да си паметен ко' Алберт Ајнштајн, али ако не си кафанџија или слаткар, ќе умреш од глад. Евентуално ќе те вработат у некој институт за физика - како референт за политичко образование на стратешкиот кадар! 'Бати социјализмот! Нели збореа и по Тито -Тито, а тие курац, наместо банани од третиот свет, од братските неврзани племиња, ни закачија бонови за бензин и за зејтин. РИНГО ШАТКА: Тоа е у ред, човече. Боље бензин за бонови, него бензин и мисловна именка. Замисли да нема што да се јаде! Ај' замисли ако можеш!? АЦО ШПРТ: Што се бољи од мене овие скотови тука! Да немаат два кура? Ако можат они да имаат од пиле млеко може и ние да имаме! Не им ја барам јас кралицата, човече, јас барам правдина и еднаквост за сите у светов. РИНГО ШАТКА: Ќе добиеш... осумдес' фунти у петок и ќе бидеш еднаков! Правда не ти треба; ако ја имаш, умре ВИС „Чкембари“ - што ќе ни е рокенрол со правда!? За шо ќе се бориме ако ни ја дадат!? АЦО ШПРТ: Ќе се бориме за кривда ако треба. Важно е секогаш да си против, тоа го ценат жените и странците! РИНГО ШАТКА: Какви странци? АЦО ШПРТ: Американци, Французи, Шваби! Ако си нон-стоп против, кога ќе ти дувне можеш да емигрираш. Тие ќе проверат дали си бил за или против, и готово! Ако си за, какај се на животот; те враќаат директ назад, без шанси партијата да те рехабилитира. Ако си против, бујрум, ти даваат азил, стануеш емигрант, наоѓаш работа, добра риба и си станал човек. РИНГО ШАТКА: Не можам јас да емигрирам. Јас сум патриот од посебен сој. Без Ѓорче сум како свиња без кал. Само таму дишам. Овде јагодиве ми го затнаа грлото. Ќе почнат низ уши да ми течат. АЦО ШПРТ: Уште пола саат и готови сме! 'Бати капитализмот! РИНГО ШАТКА: А уште осум саати стапуеме у акција... АЦО ШПРТ: Предизвик на системов, човече; имаат сè, али ние сме инцидентни! Ретки сме ко' пиво у конзерва у Македонија. Раритет за Комонвелт! РИНГО ШАТКА: Ти се заебаваш, а јас зборам за кражба! Еј, човече, пљачкаме у најмоќен и најстар систем на свет... АЦО ШПРТ: Не бери гајле, Шатка, морално е да се вратам со бас! За мене е: или бас или јас! СЦЕНА 10 (Ацо Шпрт зборува по телефон со Менка. Тоа треба да се покаже на сцена. Телефонска линија: Лондон-Скопје) МЕНКА: Јас сум, Аце, викај погласно, слабо се слуша! АЦО ШПРТ: (Се дере) Реков, добар сум, купив гитара, утре вечер сум дома! Ти и Ристо што правите? МЕНКА: Ристо е на вежба, во Криволак... Јас сум сама! АЦО ШПРТ: Нина, си ја видела ли? МЕНКА: Не, ама Чкембарот доаѓа понекогаш да праша за тебе. А ти што јадеш таму? АЦО ШПРТ: Сè исто како дома. Има повеќе овошје! МЕНКА: Јаготки?! АЦО ШПРТ: Онака, него кажи што сакаш да ти купам? МЕНКА: Ништо, што ќе троши пари, ти дојди си! АЦО ШПРТ: А на Ристо што да му купам? МЕНКА: Е, купи му пиво во конзерва или некое списание за оружје. Ќе се израдува! АЦО ШПРТ: Добро, поздрави го Чкембарот, и Нина ако ја видиш! МЕНКА: Аце, Аце... купи му на Ристо едно пет-шест конзерви пиво. Ќе ги однесе во касарна да се фали! АЦО ШПРТ: Добро, добро... ај здраво, здраво! (Излегува од говорницата, Менка од сцената) РИНГО ШАТКА: Како времето кај нас? АЦО ШПРТ: Заборавив да прашам!.. Те поздравил Чкембарот. РИНГО ШАТКА: Што ѝ кажа на Менка за гитарата? АЦО ШПРТ: Дека сум ја купил. А ти што одлучи, доаѓаш со мене вечер или не? РИНГО ШАТКА: Ако нè фатат, ќе нè апсат, будало! АЦО ШПРТ: Мора да ја крадам, ВИС „Чкембари“, без бас-гитара се нула. Ако нè фатат бараме политички азил! РИНГО ШАТКА: Обавезно, ќе речеме дека социјализмот нè угнетил до таа мера па у афект сме почнале да обиваме излози и да крадеме гитари! Англичаните едвај чекаат да ни поверуваат. АЦО ШПРТ: Не можам да се појавам у Ѓорче без гитара. РИНГО ШАТКА: Си берел јагоди и Велика Британија тоа е доволно возбудливо за тие селандури. Замисли, Ацо Шпрт и Ринго Шатка береле јагоди у Лондон, да им какам мозокот, ќе усерат од среќа кога ќе им кажам што сè сум видел на Запад! АЦО ШПРТ: Вечер се прославуеме, влегуеме у анали на маалската историја. Први луѓе со оригинал „Фендер“ у Ѓорче. Ја крадеме, Шатка!? РИНГО ШАТКА: Добро, ја чувам стража, ти кршиш! (Неколку часа подоцна, пред еден излог со музички инструменти. Пусто е. Ринго Шатка, со чорап на главата, чува стража. Ацо Шпрт, со чорап на главата, со еден голем стап го крши излогот. Се слуша загушлив тресок на стакло. Ацо Шпрт зема една бас-гитара. Почнува да свири аларм. Трчаат) РИНГО ШАТКА: Успеавме, Шпрт, успеавме... АЦО ШПРТ: Не го симнувај чорапот, будало, може има сведоци што ќе ти ја видат фацата! СЦЕНА 11 (Домот на Ристо и Менка. Два дена подоцна) АЦО ШПРТ: (Ѝ подава на Менка лак за коса, на Ристо пиво во конзерви). Напиј се, Рики, од ова, како крв да пиеш - најбоље пиво у свет. Боље и од „скопско“! РИСТО: Не си морал, ама кога веќе си го донел ќе го пробам, ќе однесам у касарна, да има за терен... МЕНКА: (Ќе препукне од смеа) Те бараше сабајле Чкембарот, рече сестра му рекла да одиш кај нив кога ќе се вратиш. Те бараше и оној Фабијан балетанот, си му должел некои пари... АЦО ШПРТ: Од него позајмив за воз пред да тргнам, ќе му вратам... МЕНКА: Му викав јас на Ристо да ти даде, тој не, не давам за Лондон... у Купари, у Гевгелија... РИСТО: (Засрамен) Ајде посвири малце, да ја видиме таа гитара што личи на секс пистолс... АЦО ШПРТ: „Маја“ гт 100, најбоља копија у Ѓорче (ја вади гитарата, замоткана во весници) Сама свири... РИСТО: Посвири малку, посвири, може да научам нешто за рокенролот... АЦО ШПРТ: Нема кај да ја уклучам... МЕНКА: Па у струја, нели е електрична... РИСТО: А и сама свири... (Пауза) АЦО ШПРТ: (Ја остава гитарата) Види (му подава на Ристо списание за оружје), сум го барал низ цела Англија само за тебе, најбољи млаџи официр! РИСТО: (Трогнат седнува на фотелја, со пиво во рака и не може да ја изусти ни збор) МЕНКА: Да вечераш, има гравче... РИСТО: Ослабнат е. АЦО ШПРТ: Онака. МЕНКА: Онака, ама коските ти се познаваат. Само јагоди си јадел таму! АЦО ШПРТ: Сум јадел јас и работи што вие нема у живот да ги видите, ама не се фалам. Имам сведоци, кој сака нека се интересира. РИСТО: Кој сведок? МЕНКА: Ринго Шатката! (Пауза) Знаеш, Аце, татко му умре во затворот. АЦО ШПРТ: (Збунет) Што има друго весело на овој свет? РИСТО: (Му подава некакво парче хартија) Ова! АЦО ШПРТ: Бохињска Бела, да се јави на петти октомври во дваесчетири нула нула... Значи, у војска! МЕНКА: (Почнува да липа) РИСТО: Не се лигави, мори чумо, маж си е маж! АЦО ШПРТ: Имам уште три дена у цивилство! Утре пра'ам банкет. РИСТО:; Да ги викнам ли роднините од внатрешноста? АЦО ШПРТ: Викај! СЦЕНА 12. (Банкет. Домот на Ристо и Менка. Преполна куќа. Луѓе секакви, луѓе разни. Ацо Шпрт, потстрижен и свежо бричен) ЧКЕМБАР: Шпрт, ти ништо да не се секираш, додека беше у Лондон Нина од дома не сум ја пуштил да мрдне. По цел ден седеше и се спремаше за приемен... АЦО ШПРТ: Каков приемен? ЧКЕМБАР: Приемен испит на факултет, се запиша на факултет, ќе студира... АЦО ШПРТ: Што!? ЧКЕМБАР: ... глума! АЦО ШПРТ: (Нервозно) Иди, викни ја! (Чкембарот останува, оди во другиот крај на сцената, ја доведува Нина) АЦО ШПРТ: Што слушам, мори чумо? НИНА: (Зачудено) АЦО ШПРТ: Два дена сум вратен, утре одам у војска, а сега дознавам. Ќе си студирала глума? НИНА: Нема ништо лошо во тоа! АЦО ШПРТ: Јас велам има! Ако сакаш нешто да студираш тогаш има да одиш на педагошка за воспитачка у предшколска; ако не, чао! Има дома да седиш! НИНА: Кој си ти да ми наредуваш што да правам во животот! ЧКЕМБАР: (Ја удира по глава) АЦО ШПРТ: Ако ме сакаш, ќе правиш онака како што ќе ти речам, ако не, не се женам со тебе. НИНА: А ти што беше во Лондон? А ти што сакаш група да правиш? АЦО ШПРТ: Јас сум машко, имам право! НИНА: Јас сум женско, па немам право? ЧКЕМБАР: Немаш! ВЕРЧЕ: Ти не знаеш, Шпрт, само ја тепа! АЦО ШПРТ: И тебе некој треба да те истепа! ВЕРЧЕ: Зошто, јас не сакам да бидам глумица?! ЧКЕМБАР: Ти не се мешај во нашите фамилијарни работи. АЦО ШПРТ: (Кон Нина) Ќе се откажеш од глумата или сакаш да те оставам!? Одлучи сега, немам време - никогаш не речи никогаш, може да се каеш! НИНА: Кога ќе ме земеш? АЦО ШПРТ: Кога ќе дојдам од војска, ако ме чекаш! ЧКЕМБАР: Ќе те чека! НИНА: Ќе те чекам! АЦО ШПРТ: (Кон Чкембарот) Да не си ја пипнал веќе во животот! (Веселбата продолжува. Банкет. Ацо Шпрт заминува во војска) КРАЈ НА ПРВИОТ ДЕЛ ВТОР ДЕЛ СЦЕНА 1 (Се случува две години по последната сцена од првиот дел. Амбиентот од почеток на пиесата. Свадба. Се земаат Ацо Шпрт и Нина. Има музичари, народ од секаков вид, тука се сите ликови плус деца што трчаат меѓу свадбарите. Ристо пука со пиштолот) АЦО ШПРТ: Како се чувствуваш сега како другарка на Ацо Станкоски? НИНА: Убаво. (го бакнува во образ) АЦО ШПРТ: (Кон Ринго Шатка) Куме, напиј се, што си замолчил!? РИНГО ШАТКА: Се ожени и ти, умреа ВИС „Чкембари“. Отиде славата по ѓаволите. Останавме у Ѓорче цел живот. НИНА: Не ми зборувај за слава на свадбата, жити мајка! Стани, играј малце! Верче нога ќе скрши да се фатиш до неа! РИНГО ШАТКА: Не можам да ја гледам! АЦО ШПРТ: Немој така за старосватицата, море Шатка. Знаеш што велат: ако кумот е тажен на свадбата, бракот кратко ќе траел! РИНГО ШАТКА: Твојот брак ќе трае сè до смрт! МЕНКА: Ристо, не пукај веќе, ќе дојде милиција, не сме на стрелање. РИСТО: Еднаш женам син единец, мори чумо, ќе пукам додека е полн шаржерот. ЕДЕН ОД МУЗИЧАРИТЕ: А сега од тетинот Михајло и тетката Васка, за најсвечениот чин во животот на нивната мила внука Нина - „Цреша се од корен корнеше“. (Пеат песна, играат оро. Нина води. Киро Стап се фаќа до Нина) НИНА: (Со кисела насмевка) Шо се лепиш до мене?! КИРО СТАП: Сакам да те прашам нешто! НИНА: Не зборувам со тебе! КИРО СТАП: Си му кажала ли за она од Месната заедница? НИНА: Јас и Шпрт немаме тајни. КИРО СТАП: Значи, знае. (се отпушта од орото) ФАБИЈАН: (На чкембарот) Чкембе, ајде да си одиме, испи малку повеќе! ЧКЕМБАР: (Пелтечи) Тоа не е твоја работа! Еднаш се мажи сестра ми во животот. Ќе пијам колку ми се пие. Ако треба и ќе се дрогирам. ФАБИЈАН: Аце, кај отиде татко ти? АЦО ШПРТ: Не знам, да не отиде да се спрема за на вежба, оди за Криволак утре сабајле! (Веселбата продолжува, сите се тука. Здрави, дебели и весели. Ги нема само Ристо и Верче) СЦЕНА 2 (Овој дел се случува за времетраење на свадбата. Амбиентот е од сцената 4 во првиот дел. Ристо и Верче) РИСТО: Дај малце, мори чумо!? ВЕРЧЕ: Ќе ти дадам ако се разведеш! РИСТО: Само главчето... ВЕРЧЕ: Вети дека ќе се разведеш!? РИСТО: Само малце главчето преку гаќи! ВЕРЧЕ: Ќе се разведеш ли? РИСТО: Само малку да помирисам што има меѓу нозете... ВЕРЧЕ: Ќе ме земеш ли? РИСТО: Ааааа... ВЕРЧЕ: А Менка? РИСТО: И Менка! ВЕРЧЕ: Што и Менка... РИСТО: Ааа, мрдни малце побрзо, мори чумо! ВЕРЧЕ: Слушаш што те прашав? РИСТО: Побрзо, мори, побрзо! ВЕРЧЕ: Слушаш ли бе?... РИСТО: Мрдај, мори, мрдај!! ВЕРЧЕ: (Го турка од себе, станува да си оди) РИСТО: (Полудува) Застани, мори чумо, ела ваму, ќе се разведам, мори чумо, ќе те земам, ела ваму, мори, само уште малку!!... ВЕРЧЕ: Гони се у пизду матер! СЦЕНА 3 (Играат покер: Киро Стап, Ринго Шатка, Фабијан, Чкембарот и Ацо Шпрт. Верче ги гледа. Нервоза во воздухот) АЦО ШПРТ: Ајде бе, шампиони, да ви какам умот шампионски! Имавте години за тренирање, а за ништо не ве бива! ФАБИЈАН: Фул! КИРО СТАП: Да видам бе, балетан! ЧКЕМБАР: Ацо, ајде оди дома! АЦО ШПРТ: Седи мадро бе, Чкембе, што ми се мешаш у приватен живот! Ја оженив сестра ти, не тебе. Дели, ајде! РИНГО ШАТКА: Се откажуем, морам да одам на работа. Смена си е смена. ВЕРЧЕ: Вие од Градски работите како коњи... РИНГО ШАТКА: А вие од трафиката како кобили... КИРО СТАП: (Му подава на Ацо Шпрт шише ракија) Напиј се, Шпрт! АЦО ШПРТ: Стап не се одбива! (Отпива добро) КИРО СТАП: Ти делиш... АЦО ШПРТ: (Дели) Чкембар, пеј! ФАБИЈАН: Трички за мене, молам... КИРО СТАП: Карта! ЧКЕМБАР: Останувам на истите. АЦО ШПРТ: Чкембар, пеј!... ЧКЕМБАР: Чип! ФАБИЈАН: Добар... КИРО СТАП: Десет комада и сва права! АЦО ШПРТ: Имаш! КИРО СТАП: Мала кента... АЦО ШПРТ: Три осмици... КИРО СТАП: Невозможно, ја фрлив две! ВЕРЧЕ: Ама, ти бараше само карта!? АЦО ШПРТ: Ајде, Стап, не се занесувај!... КИРО СТАП: Кому бе, Шпрт, не се занесувај?! АЦО ШПРТ: Што сакаш, море, мајмун комарџиски?!... КИРО СТАП: (Го удира по носот) АЦО ШПРТ: (Избувнува) Пичка ти мајчина комарџиска, те убив! (Го удира со нога меѓу нозете) КИРО СТАП: (Вади нож) Кого ќе убиеш, море акмак?! (Верче побегнува. Фабијан и Чкембарот молчат како прелиени) КИРО СТАП: (Замавнува со ножот) На! АЦО ШПРТ: Дај! (Го одбегнува замавнувањето, му пометнува нога) (Киро паѓа право врз ножот, ножот му се зарива во срцето) АЦО ШПРТ: Стани сега бе, Стап комарџиски! (Пијан е, несвесен за тоа што се случило) ЧКЕМБАР: Што направи, море Шпрт, го закла човекот?! ФАБИЈАН: Младичу, ти уби! АЦО ШПРТ: (Преплашен бега) СЦЕНА 4 (Куќата на Ристо и Менка. Вечераат: Ристо, Менка, Нина и Ацо Шпрт. Мртва тишина. Заѕвонува некој на вратата) ПРВИОТ МИЛИЦИОНЕР: Ацо Станкоски - Шпрт? АЦО ШПРТ: Да! ПРВИОТ МИЛИЦИОНЕР: Појди со нас! (Ристо, Менка и Нина стаписани) АЦО ШПРТ: (Кон домашните) Збогум! (Неколку часа подоцна. Милициска станица) ИНСПЕКТОР: Ти, младичу, тврдиш дека сè се случило ненамерно и дека тој тебе те нападнал. Ако е така, зошто мораше да го убиваш, зошто едноставно не побегна? АЦО ШПРТ: Бев мртов пијан. Не размислував... ИНСПЕКТОР: Велиш дека си почнал да се коцкаш од неодамна. Од кога! АЦО ШПРТ: Од кога се оженив! ИНСПЕКТОР: Жена ти да не те наведува на коцка? АЦО ШПРТ: Не, нема што да правам во животот, не знам како да го убијам денот. Дома сум од утро до мрак. Немам работа, излудувам... ИНСПЕКТОР: И за мала промена реши да заколиш човек? АЦО ШПРТ: Тоа беше случајно, уште не сум свесен што се случило! ИНСПЕКТОР: Сакаш да кажеш дека не можеш да сфатиш дека си заклал некого. Нешто ти фали во главата? АЦО ШПРТ: Нешто како стварно да ми фали во главата. Не знам. Откако сум вратен од војска како нешто стварно да ми фали, не знам... ИНСПЕКТОР: Покрај пиењето, да не се дрогираш? АЦО ШПРТ: Не! ИНСПЕКТОР: Татко ти е официр? АЦО ШПРТ: Млаѓи официр. Иде у пензија за месец дена! ИНСПЕКТОР: Значи, никој не те навел на овој чин. Сам го изведе! АЦО ШПРТ: Се случи ненадејно, не беше намерно... ИНСПЕКТОР: Покрај тебе, кој уште беше таму? АЦО ШПРТ: Од почеток бевме јас, Киро Стапот, Ринго Шатката, Верче, Фабијан и Чкембарот. Потоа, Шатката отиде на работа, - тој е кондуктер во Градски - другите останавме. ИНСПЕКТОР: Значи, има сведоци - очевидци? АЦО ШПРТ: Прашајте ги нив, ќе ви кажат дека беше ненамерно! ИНСПЕКТОР: Сите велат дека си му рекол на загинатиот дека ќе го убиеш! АЦО ШПРТ: Не се сеќавам, може у афект... ИНСПЕКТОР: Каков афект, какви бакрачи, си наебал ко' жут! (кон милиционерот) Води го! СЦЕНА 5 (Две години подоцна. Во затвореничкиот павилјон за посети. Ацо е ослабнат, некако загубен. Нина е трудна) АЦО ШПРТ: Добро е што дојде, морам нешто да ти кажам! НИНА: Сè што имавме одамна си кажавме! АЦО ШПРТ: Сакам да се разведеш од мене! НИНА: Тоа не може, на детево му треба татко! АЦО ШПРТ: Не е мое! НИНА: Докажи! АЦО ШПРТ: Две години не сум те пипнал, каков доказ бараш повеќе!? НИНА: Беше на викенд пред пет месеци! АЦО ШПРТ: Да, ама не те пипнав, да ти ибам чумата! НИНА: Тоа го знаеме само јас и ти! АЦО ШПРТ: Што си му кажала на Ристо? Дека е мое! НИНА: Да! АЦО ШПРТ: Треба да те убијам заради тоа! НИНА: Не можеш ти ни мува да фатиш, а не мене да ме убиеш. Кој те тераше да се посереш со овие гомна!? Кој те тераше да го заколиш Стапот? АЦО ШПРТ: Чкембарот виде сè. Тој ја знае вистината! НИНА: Чкембарот знае само да се коцка. (Пауза) АЦО ШПРТ: Добро, кажи ми барем чие е!? НИНА: На еден фин господин од ЦеКа! АЦО ШПРТ: На високо пукаш! Пази да не се сопнеш! НИНА: Не, туку ти ниско надлета, па се зари во грмушките! АЦО ШПРТ: Зошто доаѓаш овде? Оди си, не можам да те поднесам! НИНА: Нека мисли светов дека се дупиме! АЦО ШПРТ: Светот ќе пропаднеше без тебе!... Колку мудри потези повлекуваш?! Човек може само да ти се восхитуе! НИНА: Луѓето ќе се покакаат кога ќе ме видат за три-четири години! Ова што го знаеш, ова што се вика јас, нема да биде јас! Ќе ме нема! АЦО ШПРТ: Кај ќе одиш?! Нема да успееш. Не се бега од себе! НИНА: Ќе одам таму каде што ќе се најдам. Имам доволно памет да не завршам како ти! Погледни се! Сега си дваесет и четири, кога ќе излезеш ќе имаш триесет. Немаш работа, никаквец и убиец. Ќе те задуши средината! АЦО ШПРТ: Ако ѝ дозволам?! НИНА: Ѓорче тебе ќе те праша за дозвола!? Не можеш да бегаш од својата тага, ти, не јас. Ти си тој што колеше по грмушките кај што татко ти дупеше. Ти си тој што ќе гледаш туѓо дете. Ти си сè она што го мразам! АЦО ШПРТ: Зошто, што сум ти сторил тебе! НИНА: Ми ја упропасти кариерата! АЦО ШПРТ: Каква кариера, мори чумо?! Од тебе не стануеше глумица. Родена си за у лудница, не за у театар. Разведи се од мене! НИНА: И потоа, што потоа. Кој ќе ме храни?... Татко ми! Тој може само да ме убие!... Чкембарот? Тој може само да ме продаде како бело робје!... Сама? Ќе се туцам со оние од ЦеКа и ќе им раѓам деца за две до три вечери годишно. Не, благодарам! Остануем Станкоска додека не излезеш од затвор, за после ќе видиме. АЦО ШПРТ: Добро, само те молам не доаѓај повеќе. Не можам да те гледам! НИНА: Морам, Ристо ме праќа, а Ристо ме храни, не заборавај! АЦО ШПРТ: Како е тој? НИНА: Што е ова, грижа за родителите? Убиецот се загрижил за мама и тато!... Добро е тој. Пие пиво, лови риби и брка жени. Понекогаш оди за Гевгелија, као да бере патлиџани! АЦО ШПРТ: Менка? НИНА: Менка, ах Менка. Најдобра жена на свет. Шампион за кујна и гравче-тавче или тавче-гравче, како сакаш. Ѝ обеле косата! АЦО ШПРТ: Зошто не дојдат да ме видат? НИНА: Се срамат! АЦО ШПРТ: Од што се срамат, не сум виновен. Чкембарот ја знае вистината! НИНА: Ти секако си убиец! Дали со вистината или без неа, ти си убиец! АЦО ШПРТ: Што да сторам тогаш со себе? Да се обесам? НИНА: Паметно! Ќе ми олесниш и мене! Другар ми од ЦеКа не знае дека сум мажена! АЦО ШПРТ: Ќе се обесам кога ќе заоди Господ по Земјата, 'бати чумата! СЦЕНА 6 (Ристо кастри жива ограда. Менка ги собира гранчињата. Верче ѝ гледа на кафе на Нина) РИСТО: Еден ден, си мислам така навечер, ќе земам и сè ќе запалам. Сè што сум создавал цел живот не вреди ниту еден поштен пламен во ноќта. Ако полијам со бензин, ќе пламне и за пет минути ќе се стори пепел. Ако минирам, по три-четири секунди нема да остане ни прашинка. Затоа, си мислам така навечер, ќе палам гранче по гранче, тревка по тревка ќе кубам до крајот на животот. Она што сум го создавал да ми трае до смртта. Имам барем што да уништам. МЕНКА: Многу имаш. Зар мислиш да живееш сто години? Што ќе уништуваш по седумдесеттата? Да речеме дека оградава, дворот и бараката ќе ти траат до седумдесеттата, а потоа? РИСТО: (Сечејќи ја оградата) Потоа, ако размислам вечерва, ќе почнам да нè уништувам нас! МЕНКА: Кои нас? РИСТО: Па, прво тебе! Подебела си. Ќе си земам, така, едно ноже и ќе почнам да сецкам. Уше по уше, па око, па нос, па прсте, па цице, сè до прстите на нозете. Кога ќе завршам со тебе, ќе се фрлам врз себе. МЕНКА: Ристо, слушни што муабет си правиме. РИСТО: Донеси едно пиво! (Пауза) ВЕРЧЕ: Од страната на љубовта ти се гледа дека наскоро ќе доживееш некоја авантура! Само кратко ќе трае. Боље за тебе да ја одбегнеш. На страната на работата нема ништо, еве види, ќе си одиш у завод и ќе си чекаш! Стисни желба!? НИНА: (Стиснува) ВЕРЧЕ: Да знаеш дека ќе ти се оствари. Што ако е сексуална? Само не ми е јасно како можеш да замислуваш вакви желби со толкав стомак!? Замисли да дознае Шпртот! НИНА: Шпртот може да се удави у лавабо! Кој го тераше да оди у затвор?! ВЕРЧЕ: Нино, знаеш што сум чула? НИНА: Кажи!? ВЕРЧЕ: У затвор тие што се осудени на подолго стануеле педери! Замисли! Шпртот да стане педер!? Што ќе му праиш кога ќе се врати?! НИНА: Шпртот попрво ќе се убие отколку педер да стане! (Пауза) МЕНКА: Како можеш да испиваш толку пива на ден. Нели те боли стомак? РИСТО: Ти ќе ми кажеш дали ме боли или не, ај' сиктер, мори чумо!... (Пауза) НИНА: (Почнуваат првите породилни болки) Леле, ми се отцепи стомакот! Оф, ми се откинаа нозете... помагајте!... (Ристо, Менка и Верче се растрчуваат) МЕНКА: (Кон Ристо) Оди викај брза помош, не се туфкај како вдовица! РИСТО: Не се дери, не се дери!... ВЕРЧЕ: Нина, ако те боли, боли го и ти! Ќе ти помине побргу... СЦЕНА 7 (Куќата на Ристо и Менка. Нина лежи со бебето во еден кревет. Чкембарот и Ринго Шатка пијат кафе) МЕНКА: Куме, како ќе го крстиме синчево! Ќе кажеш ти или не да си бираме? РИНГО ШАТКА: Бирајте вие, јас см глуп за имиња. Ни моето вистинското веќе не си го знам. Сум го заборавил сиве овие години! ЧКЕМБАР: Тттт... иии... ттт...о... РИНГО ШАТКА: Што Тито? ЧКЕМБАР: Ттииттоо Ппетрески, така се викаш! (Пауза) НИНА: Јас сакам да го крстиме Даниел! ЧКЕМБАР: А да го прашаме Шпртот! Можеби тој има некоја попаметна мисла од нас! РИСТО: Да, де, у Идризово се усовршуе паметта! МЕНКА: Може да го крстиме Ристе, на дедо му. Баш убаво: Ристе Станкоски, син на Шпртот... РИСТО: Можеби сакаш да го крстиме Менко, ново име за новиот мал човек! (Влегува Ацо Шпрт. Сите се шокирани) АЦО ШПРТ: Добар ден! МЕНКА: 'Ден синче... Што навака?... Не се ни јави... Како дојде?... Зошто токму денес?... РИСТО: (Се поздравуваат) Погледни си го отворот што си го направил, црн е како ѓавол, а ние сите сме жолти како сонце. Сигурно пигмент и влијание на климата... РИНГО ШАТКА: Ех бе, Шпрт, си станал ко' Рамбо у Виетнам, пушташ раме пошироко од вратава. ЧКЕМБАР: Здраво, зете! Честито син! АЦО ШПРТ: (Се наведнува над Нина, ја бакнува в чело, го погалува бебето) Како ќе го крстиме? МЕНКА: Ете сега токму за тоа се расправаме, па не знаеме што да се договориме, каков став да заземеме... НИНА: Јас сакам Даниел! РИСТО: Јас - Менко! РИНГО ШАТКА: Ја' како кум, у овој случај одлучуем таткото да одлучи! АЦО ШПРТ: Па, нека одлучи Нина! НИНА: Даниел! АЦО ШПРТ: Ќе се вика Цеко! МЕНКА: Цеко, зошто бе, синче, та ние не сме имале Цеко во фамилија никогаш! РИСТО: Подобро Ристо! АЦО ШПРТ: Има да се вика Цеко и готово! Зошто, тоа е моја приватна работа. Ако сакам ќе го крстам Тарзан. Цеко е најдобро име за ова суштество. НИНА: Ружо... АЦО ШПРТ: Ти си ружа... СЦЕНА 8 (Ацо Шпрт седи пред живата ограда, свири на гитара. Ја свири „Чија си“. Нина седи до него и си игра со бебето) АЦО ШПРТ: (Завршувајќи ја песната) Морам да одам! Треба да се јавам во затворот до пет! НИНА: Шпрт, кажи ми нешто!... Има ли у затворот педери? АЦО ШПРТ: Има! НИНА: А ти, педер ли си? АЦО ШПРТ: Не сум! НИНА: Добро... АЦО ШПРТ: Што те интересира? НИНА: Порано многу сакаше да се дупиме, сега ич! АЦО ШПРТ: (Станувајќи) Кажи им на Ристо и на Менка дека заминав, збогум! (Излегува. Пауза, влегува Ристо) РИСТО: Си отиде?! НИНА: Да, си отиде и ми рече да ви кажам дека си отишол. РИСТО: Кутар човек е тој. Син ми е, ама кутар. Види го, а види се и себе. Не е мое да ве учам, ама што ве очекува од животот. Тој заглави робија, ти дете, нему младоста му мина, газот ќе му го распорат, тебе младоста старци ќе ти ја однесат, плаќате данок на маалска филозофија. Било што било. Најдобро и за двајцата е да земете да барате некој адвокат нека пишува молби, да го помилуваат, а потоа џадето под нозе и - Австралија. Нема леб за вас у оваа смрдена држава. Јас сум ѝ служел триесет години, ама за син ми нема леб у неа! НИНА: Ништо не знам... тате! (Почнува да плаче) СЦЕНА 9 (Верче, Ринго Шатка, Фабијан и Чкембарот седат кај грмушките каде што загина Киро Стапот. Ристо неколку метри подалеку, каде што обљубуваше млади моми, лови риби. Не играат покер) ФАБИЈАН: Земете ме мене за пример. Сум бил балетан дваесет години, сум кинел мускули и живци на сцена, а што имам од тоа?!Само еднаш сум го играл Ромео, само еден единствен пат! Се одржа премиера и ја заборавија претставата, еј, го забранија балетот „Ромео и Јулија“ од Прокофјев! А зошто? Ромео бил многу декадентен, не му соодветствувал на работниот човек, го лигавел примерот на социјалистичкиот градител! Им прдна на другарите цензори и донесоа одлука за само петнаесет минути. Не нè сослушаа ниту збор, а кореографот го влечевме дури од Милано. (Пауза) Тоа беше живот, не сега! Се знаеше: секогаш има некој што мисли за тебе, вие сте изгубени деца! Како Хемингвеј на почетокот на овој век. РИНГО ШАТКА: Имаш барем пензија; што мислиш, капитализмот е подобар?! Кога бевме со Шпртот у Лондон да береме јагоди добив упала на мускулите, исто како и ти кога си го спремал Ромео! Мислев дека сум главен мангуп - единствен берач на јагоди од Ѓорче Петров. Шпртот ќе се посереше од работа, ама нема брат, у капитализмот можеш да умреш, никој не ти дава повеќе од онолку колку им е пропишано на сите пониски раси! А ние балканциве му доаѓаме нешто ко' пониска раса, човече. Какани сме. Црнците имаат своја филозофија, биле робови низ цела историја, навикнати на понижување, а ние исти ко' Англичани, ама какани. Шпрт у тоа време се залагаше за правда у свет. Сакаше да извезуе револуција од наше маало. Лондон беше тоа, не Месна зедница, 'бати Шпртот. ВЕРЧЕ: И тој е тажна приказна... ФАБИЈАН: Јас мислам дека тој младич сепак има иднина... РИНГО ШАТКА: Која иднина?! Уште пет години има да гние по затвори. Го осудија ко' да се борел против народ и држава, а не се најде никој паметен да каже дека човекот не беше крив. Сè беше игра на случај. Замислете тој да погинеше? ЧКЕМБАР: Уби бе, Шатка, уби човек... РИНГО ШАТКА: Глуп си, Чкембе, глупав. Мене Стапот ми беше најбољи другар сè додека не го упознав Шпртот. Знам што гомно беше. А ти ја зацрни сестра ти. Се усра дека ќе те гризне совест ако кажеше дека беше самоодбрана. ВЕРЧЕ: Јас мислам дека требаше да го осудат условно, па ако убие пак да го стрелаат... ЧКЕМБАР: Не треси глупости!... РИНГО ШАТКА: Зошто глупости бе, брат?! Мене некој нож да ми извади и јас би се бранел.. ФАБИЈАН: Младичот провоцираше, си ја провоцираше судбината! ЧКЕМБАР: Точно! РИНГО ШАТКА: Какани сте вие да разберете. Шпрт беше романтик у душа. Сè даваше за друг. Нина му беше сè у живот, а Стапот стално ѝ се упикуеше. Од душа го мразеше Стапот, ама никогаш не би убил. Шпртот беше добар другар, романтик у душа, Сид Вишиз!... ВЕРЧЕ: Зошто беше? Тој пак ќе биде... РИНГО ШАТКА: Ќе биде, како нема да биде?! Пред некој ден идев со Нина кај адвокат да пишуеме молба, да бараме помилуење. Знаеш што нѝ рече: Нема шанси! Казнет е минимално. Можел уште повеќе да заглави. Нека одлежи што има и нека бара гајрет после. Ако остане у Ѓорче мама ќе му расплачат. Тепа периферијава, сè по јајца мава. Нема фер борба. Само ниски удари. ВЕРЧЕ: (Кон Чкембарот) Се сеќаваш кога се доселија до Прилеп? Шпрт одма се снајде. Како да има нешто у него... РИНГО ШАТКА: Знаете ли вие кај е роден Шпрт? Не знаете! Па роден е у Каиро, да ве какам. Ристо како млад подофицер служел у плави шлемови. Затоа беше Шпртот светски човек, од роѓење определен за акција. ВЕРЧЕ: Роѓењето нема везе со личноста. Сè ти е средината. Јас и да сум се родила у Париз, ќе сум умрела. Заеби Ајфелова кула без жива ограда. РИНГО ШАТКА: Ти сè знаеш, само дробиш! Кога си мрднала у свет?! ВЕРЧЕ: Не сум имала време! РИНГО ШАТКА: Време или пари, или твоите те чувале дома само за мажачка. 'Бати малограѓаните!... ФАБИЈАН: Девојката не е виновна, тоа ѝ е табиет! ЧКЕМБАР: Сè е табиет! РИНГО ШАТКА: Вам ви е табиет само да зборуете. Никој ништо не работи. Што живот живеете, една - една и пол година добри, три просечни, другото срање. Тоа ти е живот - смрт! (Им приоѓа Ристо) РИСТО: Ни ти не си подобар. За сè е крив некој друг, не тие. РИНГО ШАТКА: Научи ме кој е крив - да му гризнам уше, да му извадам ѕрцка! РИСТО: За сè е крива оваа смрдена држава. Братски народи, единство, Јајце, чики-мики, драпај ме нежно. Требало да се родиме Црнци у Харлем. Така ќе бевме посреќен. ФАБИЈАН: И во Харлем горат куќи, се коцкаат и се колат. Нема разлика. ЧКЕМБАР: Има, Харлем е поголем од Ѓорче... РИНГО ШАТКА: (Го имитира во пелтењето) Ти сè знаеш, да те какам Харлемот! СЦЕНА 10 (Нина, Менка и Ристо. Цеко спие. Вечераат. Гледаат телевизија. Пет години од смртта на другарот Тито. Ристо седи, не плаче, Менка седи и плаче, Нина пуши цигара) РИСТО: Нè клукаат со исти филмови секој мај. Што не ги качат пензиите, што не ја мењаат таа идеологија?! МЕНКА: Ти мораш во сè да се мешаш; подобро знае некој од тебе што треба. Што ти фали тебе?! Сакаш уште ѕвездите да ти ги сервирам за доручек?! Пууу, како старееш само си јанѕа! РИСТО: Ќе видиш за едно четири-пет години кога ќе избие војна. Тогаш ќе те прашам кој сè знае, кога ќе ти дојдат дома... море, како дома... кога ќе ти пуштат една атомска бомба - тебе за доручек! НИНА: На детето треба да му се купи креветче! РИСТО: Ќе му купам две, него барем сè му е рамно. МЕНКА: (Кон Нина) Зошто не излезеш малце? Излези до град, прошетај! Како се породи ептен се смири. Оди, малку излуфтирај се! Шпртот ти верува, ние знаеме дека го сакаш... НИНА: Добро ми е вака! Сè повеќе мислам на Австралија; може подобро да одиме во Америка или Канада? Шпртот може да формира група таму. РИСТО: Аха, во Канада чекаат на Шпртот да формира група. Гледај да се снајдувате некако, нека не ти лета умот! На твои години Менка сама со дете земјотрес преживеа! НИНА: Земјотресот како за неа така и за мајка ми. Ама мажот ми е во затвор, нејзиниот не бил. РИСТО : Има ли поголем затвор од војската, жити мене?! МЕНКА: Немој против војската, од неа живееш. Не плукај по сопствениот живот! Не било сè црно во него. РИСТО: Мај е најзначаен месец во годината. Хитлер го победиле во мај. Јас сум се родил во мај. Син ми го затворија во мај. Тито умре во мај. И јас ќе умрам во мај, само не знам која година. МЕНКА: Ти вечно ќе живееш. Таквите ко' тебе ги имало отсекогаш и ќе ги има засекогаш. Мали луѓе во голема машина. РИСТО: Затоа ти си голема жена у мала машина, 'бати чумата! МЕНКА: Јас на ништо не се жалам! НИНА: Ќе одам да го посетам Ацо во петок. Ако сакаш, спреми му зелник, тоа најповеќе сака! (Заминува од сцената) МЕНКА: Првпат ја слушам да рече Ацо. СЦЕНА 11 (Соба за состаноци во затворскиот павилјон. Нина и Шпрт лежат в кревет) АЦО ШПРТ: Извини, не можев да се воздржам. Не мора да го сфаќаш ова сериозно! НИНА: Отсекогаш си бил најбољи у кревет! АЦО ШПРТ: (Пали цигара) Со колку си била?... НИНА: (Потстанува) Каде? АЦО ШПРТ: Па, у кревет! НИНА: Со двојца! АЦО ШПРТ: (Почнува да се смее) Си се дупела само со двојца. Пак ме заебаваш, цел живот ме заебаваш! НИНА: Со тројца! АЦО ШПРТ: Ако отвориш уста уште еднаш ќе испаднат четворица! НИНА: Прашај го Чкембарот, тој сè знае! АЦО ШПРТ: Сега јас да го прашуем Чкембарот. Тој..., тој му доаѓа како кључ на мојот живот! Сведок пред историјата за сите мои злодела! НИНА: Чкембарот е сведок на сè, секогаш! АЦО ШПРТ: Добро, штом е сведок, а кои се другите двојца ебци! НИНА: Киро Стапот и другарот од ЦеКа! АЦО ШПРТ: (Скокнува од креветот) Киро Стапот? Кога мори чумо? Зошто баш тој скот? НИНА: Ме силуваше! АЦО ШПРТ: (Премногу е возбуден) Што ти направил? НИНА: Прашај го Чкембарот, тој виде! АЦО ШПРТ: Што видел! НИНА: Виде кога ме силуваше Киро Стапот. АЦО ШПРТ: Кога се случило тоа? Пред јас да се доселам? Невозможно, беше невина кога водевме љубов прв пат! Кога се случило, откога се земавме, кажуј вистината (ја фаќа за коса)! НИНА: Не бев невина со тебе, се случи ноќта кога му се запали бараката на Фабијан! Во месната заедница, Чкембарот знае сè. АЦО ШПРТ: Имаше крв... НИНА: Каква крв? АЦО ШПРТ: Имаше крв кога водевме љубов првпат. Цел поток, бербат ме направи. НИНА: Имав менструација, сè испланирав! АЦО ШПРТ: Да не знае Чкембарот и за ова случајно! НИНА: Идејата беше негова! АЦО ШПРТ: Чкембар, Чкембар, тој ќе ме носи на душа! НИНА: Веќе не е важно. Ние сме изгубени. Како Хемингвеј во почетокот на векот. Така вика Фабијан. АЦО ШПРТ: Какани сте и ти и Фабијан, јас сум изгубен, ама ќе се најдам, а кога ќе се најдам најдобро ќе биде сите да ми се изгубите од пред чи. НИНА: Сеедно ми е. Сфатив, сфатив во што е тајната на животот. АЦО ШПРТ: Во што? Во Чкембарот! НИНА: Јас те сакам! АЦО ШПРТ: Јас тебе не те сакам, му доаѓа некако исто! НИНА: Сеедно ми е, важно е тоа што јас те сакам. Ако сакаш, можеш да се разведеш од мене. Ќе се вратам кај Чкембарот, тој и онака ќе ме продаде некому! АЦО ШПРТ: Цеко, Цеко, и тој ли е идеја на Чкембарот! НИНА: Не, тој е грешка, за него знаеме само ти и јас. Не знае дури ни другарот од ЦеКа! Ристо само се сомнева, зашто бил црн, ама јас му објаснувам дека тој е црн, па се родил можеби на него. АЦО ШПРТ: Кој ден е денес? НИНА: Тринаесетти, најопасен! АЦО ШПРТ: Можеш да затрудниш! Гуске една! НИНА: Тоа сакам! АЦО ШПРТ: Што ти треба уште една несреќа повеќе? НИНА: Ние сме создадени за несреќи. Родени сме да ги пренесуваме како заразна болест. Понекогаш се плашам дека никогаш повеќе нема да пронајдам некој за себе. Се плашам дека ќе сторам сè само за да му погодам на светот околу мене. Сакам дете со тебе, за да ме спаси од стравот! АЦО ШПРТ: Можеби сум неплоден? НИНА: Можеби?! СЦЕНА 12 (Чкембарот, Ринго Шатка, Верче, Ристо, Менка, Нина и Цеко. Куќата на Ристо. Роденден му е на Цеко) РИНГО ШАТКА: (Поднапиен) Кумашини, пријателу Чкембе и ти, кумче, соопштуем најзначаен податок у мој живот. За прв и последен пат. Се женам! РИСТО: Ех, ех, која чума тебе ќе те земе? ВЕРЧЕ: Јас! Јас ќе го земам, само него го сакам! РИСТО: Ех, ех, алал да ти е! НИНА: (Пресреќна) Ова е најубав ден во мојот живот последните години! Дај да те изљубам! ЧКЕМБАР: (На Менка) Знаев! Знаев дека еден ден ќе се ожени и Ринго Шатка, легенда на наше маало! МЕНКА: Доста ми е од тоа ваше маало, преку глава сте ми се со него, коса ми обеле, животот ми го зацрни, маало па маало! РИСТО: Не се нервирај, де, ќе пројде! Живот како живот! Маалото е вечно! Како Маршалот, се сеќаваш!? РИНГО ШАТКА: Штом и јас се женам, данок на маало е тоа. Тоа ни е живот. Секогаш во него примаме туѓи луѓе што ни стануваат поважни од нас самите. Вие бевте туѓинци за нас, ама си влеговме у животите едни на други! РИСТО Наизменично! ЧКЕМБАР: Кога ќе биде свадбата? РИНГО ШАТКА: На петнаесетти јуни. ЧКЕМБАР: Кој ќе ти биде кум? РИНГО ШАТКА: Ти, ако сакаш!? ЧКЕМБАР: Сакам, ти си ми најбољи пријател, Ттито!? ВЕРЧЕ: (Кон Ринго Шатка) Тито, ај' свири ни малку на гитарава! Свири ја „Чија си“! СКОРО СИТЕ: Ајде, ајде!... РИНГО ШАТКА: Може само да ја пеам, гитарава ме потсеќа ептен на Шпртот, ќе заплачам ако ја допрам! ЧКЕМБАР: Пеј! РИНГО ШАТКА: (Почнува да пее) „Има еден дом сред жолто лисје... “ (На рефренот пеат сите) РИСТО: (Седнува до Цеко со пиво в раце, почнува да плаче) Лесно ти е тебе! СЦЕНА 13 (Затворски павилјон за посети. Лежат в кревет Нина и Ацо Шпрт. Нина е трудна) НИНА: На слушни, еве овде, пипни со ушето да видиш како клоца (Му ја става главата на стомак) АЦО ШПРТ: Машко ли ќе биде или женско? НИНА: Менка гледаше на кокошка, вели женско! Јас си мислам машко, многу ми е тешко! АЦО ШПРТ: Кога ќе биде, мислам, кога треба да се породиш? НИНА: Од задутре натака... АЦО ШПРТ: Зошто водиме љубов тогаш? Опасно е! НИНА: Ништо не е опасно кога се сака! (Пауза) АЦО ШПРТ: (Пали цигара) Да не ти пречи? НИНА: Не!... Ќе те пуштат ли за свадбата? АЦО ШПРТ: Тешко, ама има надеж, ќе видиме. (Пауза) НИНА: Ниту еднаш не си ми кажал како е во затворов. Никогаш не зборуваш како живееш овде. Зошто се плашиш да ми кажеш што ти е? Не ме гледаш во очи веќе. Е, Шпрт, Шпрт, јас сум ти на крајот сепак жена. Што ако сум ти згрешила? И ти си грешел, па не ти се лутам. Нас нè осудил животот едно за друго! АЦО ШПРТ: Многу гомна јадеш! У последно време сè ми се чини ќе почнеш и песни да пишуеш. Имаш дарба за уметност! (Пауза) НИНА: Кажи ми какви се утрата овде? АЦО ШПРТ: Исти секој ден! НИНА: Само толку..., а ноќите? АЦО ШПРТ: Црни! (Пауза) НИНА? Шпрт, зошто не сакаше да водиш љубов со мене две години? АЦО ШПРТ: Не ми се сакаше! НИНА: Само тоа? АЦО ШПРТ: Да, само тоа! НИНА: Кажи ми, не се лутам! АЦО ШПРТ: Нема што да е каже! (Пауза) НИНА: Како сакаш да го крстиме детево? АЦО ШПРТ: Ако е машко Ристо, ако е женско Менка! Сакам да им се оддолжам на несреќниците! НИНА: Ќе биде онака како што ти сакаш. СЦЕНА 14 (Ристо и Ацо Шпрт. Соба за посети во затворот) АЦО ШПРТ: (Плаче) Зошто? РИСТО: (Пропаднат) Судбина! АЦО ШПРТ: Од што? РИСТО: Лекарите рекоа дека ѝ прснала некоја вена во мозокот. АЦО ШПРТ: Ова и беше втор пороѓај! РИСТО: Господ не бира! АЦО ШПРТ: Сега сум вдовец (почнува да се смее, налудничаво) РИСТО: Ќерката ти е здрава и личи на тебе! АЦО ШПРТ: Чувај ја! РИСТО: Нина (Подолга пауза, се гледаат во очи, плачат)... те сакаше! СЦЕНА 15 (Чкембарот е сам на сцена. Чита писмо. Се случува на 15 мај 1987 година) „Воздра, Чкембе, ти го пишуем ова, а пишуем писмо трет пат у живот, две сум ѝ пишал на сестра ти од војска, затоа што ти знаеше сè за животот и сè за нашето маало и неговиот бон-тон. Нејќум да те напаѓам шо лежам у затвор невин или нешто да ти префрлам. Сакам само да ти кажам дека мене ми е добро. Како е Нина? Ќерка ми! Ако е добра те молам пољуби ја за мене. Знам дека ти единствено ќе успееш од нашите. Затоа те молам за една ситница у животот. Кога ќе се отселиш од маало поведи ја и ќерка ми со тебе. Не ѝ давај да се дружи со онакви како нас.Поздрави ги сите. Ристо и Менка ќе преживеат. Ринго Шатката и Верче ќе се снајдат, синот на Нина, жена ми - Цеко, запиши го у официрска школа. Војската си е војска, брат. Сè може да пропадне, тоа остануе. За мене не се сеќирај, јас знам шо праам. Ве поздрауем сите и мислам на вас. Шпрт п.с. Сега е точно пладне и јас сум во нужникот, времето е сончево, има и штркови“. СЦЕНА 16 (Затворски нужник. Ацо Шпрт виси обесен. Надвор е сончево. Точно на пладне. Се случува на 15 мај 1987 година. Низ звучниците на затворскиот разглас се слуша: „Има еден дом, сред жолто лисје, скриен е тој...“) КРАЈ